"Warmia znana i nieznana"

Cerkiewnik


Wjazd do Cerkiewnika od strony Bukwałdu - budynek stacji kolejowejWjazd do Cerkiewnika od strony Bukwałdu
- budynek stacji kolejowej

   Cerkiewnik zwany wcześniej jako Münsterberg (przez mieszkańców zwany Miłą Górą) został założony w 1383 roku przez biskupa warmińskiego Henryka Sorboma. Wieś lokowano na 70 włókach i od 1397 roku była własnością kapituły kolegiackiej w Dobrym Mieście.

Kapliczka pod grusząKapliczka pod gruszą

   Centralnym punktem wsi jest neogotycki kościół (N 53,913375o, E 20,400919o). Z dokumentów wynika, że kościół istniał tu w średniowieczu. Do roku 1525 był filią parafii w Kwiecewie, a od II połowy XVI wieku stał się filią kościoła parafialnego w Głotowie. Budynek kościoła został odnowiony w 1687 r., a 4 grudnia 1699 r. biskup Andrzej Załuski poświęcił kościół ku czci św. Katarzyny, czyniąc go kościołem parafialnym. Budynek kościoła spłonął w 1819 roku, a obecny został wybudowany w 1852 roku.

Stary budynek przy kościeleStary budynek przy kościele

   Poświęcenia dokonał biskup Filip Krementz ku czci św. Katarzyny i św. Anny. Wystrój kościoła pseudobarokowy, ołtarze boczne i ambona wykonane w latach 1851–1852 są dziełem Karola Jaroszewicza, znanego rzeźbiarza warmińskiego z Ornety.

   Msze Święte odbywają się w niedziele o godzinie 8.00 i 12,00 a zimą o 8.30 i 12.00. W dni powszednie o godz. 18.30 a zimą o 17.00.

Staw w centrum CerkiewnikaStaw w centrum Cerkiewnika

   Przy kościele istnieje mały cmentarz z końca XIX wieku, a w linii ogrodzenia od strony północnej znajduje się pomnik (N 53,913739o, E 20,400683o) poświęcony mieszkańcom wsi, którzy zginęli podczas I wojny światowej. Zwiedzając kościół, warto zwrócić uwagę na stojący tuż obok stary budynek gospodarczy (N 53,913119o, E 20,401477o) z charakterystycznym murem pruskim.

Pomnik poświęcony mieszkańcom wsi, którzy zginęli podczas I wojny światowejPomnik poświęcony mieszkańcom wsi,
którzy zginęli podczas I wojny światowej

   Na południe od kościoła znajduje się staw. W pobliżu jego brzegu ustawiono kilka ławek, na których można odpocząć. Nad stawem, jak i w kilku innych miejscach Cerkiewnika ustawiono rzeźby miejscowego twórcy.

   W Cerkiewniku znajdziemy cztery kapliczki. Jedna ceglana, z napisem „Ave Maria”, znajduje się na prywatnej posesji (N 53,910730o, E 20,399083o). Druga kapliczka, otynkowana i pomalowana na kremowo, z czterema sterczynami na froncie, znajduje się w pobliżu kościoła (N 53,910730o, E 20,399083o). Następna kapliczka „pod świerkiem” znajduje się w punkcie (N 53,915517o, E 20,399970o), a tuż obok znajduje się kapliczka „pod gruszą”, ceglana, z dwuspadowym dachem i sterczynami (N 53,915626o, E 20,400661o). Opuszczając Cerkiewnik drogą przez wieś Kłódka, z daleka zauważymy jeszcze jedną ceglaną kapliczkę, położoną malowniczo wśród kępy bzu lilaka (N 53,930689o, E 20,423151o).

Kapliczka KłódceKapliczka Kłódce

   Obecnie Cerkiewnik zamieszkuje ponad 420 mieszkańców. We wsi znajduje się szkoła, mieszcząca się w budynku dawnej szkoły niemieckiej, gdzie prowadzi się nauczanie klas I–III. Napoje i coś do zjedzenia można kupić w sklepie spożywczym. Wieś posiada również świetlicę, oraz jednostkę Ochotniczej Straży Pożarnej.

   We wsi działa Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Wsi Cerkiewnik oraz Stowarzyszenie „Aktywna Młodzież”.

Krzyż przy leśniczówce „Chmury”Krzyż przy leśniczówce „Chmury”

   Przez wieś przebiega linia kolejowa i znajduje się tu stacja – obecnie zaniedbana, ale wciąż czynna.

   Środowisko przyrodnicze sprzyja rozwojowi turystyki w sołectwie Cerkiewnik. Wieś położona jest w dolinie Łyny, w pobliżu jeziora Limajno. Na terenie sołectwa znajdują się jeszcze cztery jeziora – na północy Duży Komin i Mały Komin, a na południu Duża Pupla i Mała Pupla, oraz wiele stawów i drobnych oczek wodnych. Otaczające wieś lasy są głównie liściaste, bukowe.

Grodzisko przy leśniczówce „Chmury”Grodzisko przy leśniczówce „Chmury”

   Walory okolic jeziora Limajno dla celów osadniczych docenili pierwotni mieszkańcy tych ziem. Odkryto tu około 50 stanowisk osadniczych z czasów osadnictwa plemion pruskich jak i wcześniejszych. Ze względu niebezpieczeństwa zdeptywania tych miejsc przez turystów i rozkopywana przez „poszukiwaczy skarbów”, w niniejszej książce wskazujemy tylko dwa miejsca archeologiczne, dobrze rozpoznane i zabezpieczone. Najokazalsze jest grodzisko „Kapelusz” (N 53,917225o E 20,392727o) widoczne przez moment nawet z okien przejeżdżającego obok pociągu. Niestety, miejsce to jest niedostępne dla turystów, gdyż właściciel, do którego należy teren, ogrodził wszystko kamienno-betonowym ogrodzenem. Dochodząc do narożnika ogrodzenia w punkcie N 53,917762o E 20,391461o, przed nami rozpościera się malowniczy, rozległy widok na jezioro Limajno, a bardziej na prawo na jezioro Duży Komin.

Grodzisko „Kapelusz”Grodzisko „Kapelusz”

   Drugim obiektem archeologicznym jest wzniesienie nad jeziorem Limajno w pobliżu leśniczówki „Chmury”, gdzie znajdowała się w czasach osadnictwa pruskiego strażnica. Obiekt oznaczony jest tabliczką wojewódzkiego konserwatora zabytków (N 53,926066o, E 20,355705o). Będąc tu, warto zwrócić uwagę na współczesny krzyż przydrożny o ciekawej konstrukcji, stojący w lesie za leśniczówką „Chmury”, po prawej stronie drogi.