"Warmia znana i nieznana"

Nowe Włóki


Kaplica w centrum Nowych WłókKaplica w centrum Nowych Włók

   Parafrazując słynne powiedzenie, że „wszystkie drogi prowadzą do Rzymu”, można powiedzieć, że lepszą lub gorszą drogą można bezpośrednio dojechać do Nowych Włók ze wszystkich okolicznych miejscowości.

   Licząca obecnie 247 mieszkańców wieś znana jest z dokumentów z 1356 r. jako „40 Huben” (Czterdzieści Włók). Przywilej lokacyjny został nadany przez biskupa Franciszka Kouhsmaltz w 1426 roku dla istniejącej już na 40 włókach wsi. W póżniejszych dokumentach pojawiają sie też nazwy wsi: Wierzkup, Neu Vierzighuben. Na przełomie XIX i XX wieku wieś liczyła 734 mieszkańców zamieszkujących 82 gospodarstwa. Przed II wojną światową była tu szkoła, biblioteka i karczma.

Obelisk w Nowych WłókachObelisk w Nowych Włókach

   Do Nowych Włók możemy dojechać autobusem, we wsi znajduje się przystanek autobusowy (N 53,905103o; E 20,526066o).

   W Nowych Włókach nie ma sklepu spożywczego, brak jest też szkoły i świetlicy. Okazały budynek dawnej szkoły przekształcono na mieszkania.

   We wsi znajduje się wiele starych warmińskich domów, zarówno w centrum, jak i na koloniach.

W Nowych Włókach ocalało wiele starych budynkówW Nowych Włókach ocalało
wiele starych budynków

   Ukryta w zieleni drzew neogotycka kaplica z kamienia i cegły powstała w 1874 r. (N 53,906203o; E 20,525841o). Wewnątrz: XVIII-wieczny ołtarz, obraz Świętej Rodziny i św. Walentego. Msze Św. odprawiane są w każdą niedzielę o 11.30.

   Przed kaplicą stoi obelisk postawiony przez braci: Franza, Bernharda i Karla Schacht, poświęcony mieszkańcom Nowych Włók i Gradek poległym w czasie I wojny światowej. Nowy krzyż na obelisku ufundowali mieszkańcy Nowych Włók. Obok kaplicy znajduje się stary cmentarz z ok. 40 grobami. W centrum wsi stoją 4 kapliczki przydrożne: murowana, bielona z żółtymi zdobieniami (N 53,907726o; E 20,525602o); murowana, bielona na kamiennej podmurówce (N 53,908325o; E 20,525703o); murowana, bielona naprzeciw kaplicy (N 53,906017o; E 20,525619o) i stojąca przy drodze do Tuławek, naprzeciw przystanku autobusowego (N 53,905029o; E 20,526294o).

Kapliczka przy drodze do PlutekKapliczka przy drodze do Plutek

   Piękna ceglana kapliczka z 1956 r. znajduje się przy drodze prowadzącej do Plutek (N 53,918727o; E 20,522045o).

   Przy drodze Nowe Włóki – Tuławki, po lewej stronie znajdziemy dwie kapliczki: murowaną (N 53,900501o; E 20,543354o) i z cegły (53,899711o; E 20,548013o). Około 260 m na północ od kapliczki murowanej widzimy ruiny spalonego domostwa (N 53,902568o; E 20,542427o) z widoczną wędzarnią, charakterystyczną dla większości warmińskich domów. Przy tej samej drodze, na skraju Tuławek przy zabudowaniach po prawej stronie znajdziemy jeszcze jedną kapliczkę z cegły (N 53,898502o; E 20,555175o).

   Przy drodze z Nowych Włók do Gradek, po lewej stronie drogi przy stawie stoi murowana, bielona kapliczka na podmurówce z czerwonej cegły (N 53,909458o; E 20,536462o).

Kapliczka w centrum wsiKapliczka w centrum wsi

   W Nowych Włókach czynna jest żwirownia (N 53,912087o; E 20,522289o), gdzie kolekcjonerzy skamieniałości mogą znaleźć cenne okazy. Dwa stare wyrobiska napełniły się wodą i choć kuszą czystym dnem, są zdradliwe, więc nie szukajmy w nich ochłody.

   Odpocząć możemy w altanie postawionej pod rozłożystymi dębami na rozwidleniu dróg w kierunku Gradek i Plutek.

   Co roku w miesiącu lipcu w niedzielę najbliższą świętu Matki Boskiej Szkaplerznej mieszkańcy organizują festyn pod nazwą „Łosiery – powrót do tradycji”, nawiązujący do warmińskiej tradycji pielgrzymowania.


Materiały nadesłane



  Mieszkańcy Nowych Włók znani są z pasji do uprawy pięknych przydomowych ogródków. Warto tu przyjechać rowerem i spokojnie pooglądać wszystkie najładniejsze zakątki wsi i jej okolice. Przed wojną była to bardzo duża i bogata wieś. Miała okazałą szkołę, bibliotekę i karczmę. U schyłku XIX w wieś liczyła 734 mieszkańców w 82 gospodarstwach. W 2011r. - 246 .

  We wsi znajduje się wiele oryginalnych starych warmińskich domów i zagród, zarówno w centrum jak i na koloniach. Warto zobaczyć miejsce wydobywania żwiru i związany z nim nieomal księżycowy krajobraz, odpocząć w cieniu dębów w środku wsi, posłuchać miejscowego gawędziarza, który zjawia się nie wiadomo skąd. Przez wieś prowadzi szlak rowerowy z Sętala do Gradek. Jeśli zabłądzimy, zapukajmy do drzwi mieszkańców, chętnie wskażą drogę.

  Od żwirowni droga prowadzi dalej (3km) do wsi Plutki, w której zamieszkałe są tylko 3 domy. Jeszcze w XIX w była to duża, tętniąca życiem wieś. Krajobraz wokół Plutek jest niezwykle urozmaicony, z bogatą szatą roślinną, zarastającą nie tylko pagórki, ale i drożne niegdyś szlaki komunikacyjne prowadzące do najbliższych miejscowości.

Autorzy przewodnika


Zdjęcia nadesłane

Wieś słynie z pięknych ogrodów Wieś słynie z pięknych ogrodów
Kapliczka przy drodze na Plutki Kapliczka przy drodze na Plutki
Okolice wsi Okolice wsi
Kapliczka obok dawnej warmińskiej chaty Kapliczka obok dawnej warmińskiej chaty
Kapliczka przy drodze do Tuławek Kapliczka przy drodze do Tuławek
Kapliczka przy drodze do Tuławek Kapliczka przy drodze do Tuławek
Kapliczka przy drodze do Tuławek Kapliczka przy drodze do Tuławek