"Warmia znana i nieznana"

Spręcowo


Meandrująca Łyna i pozostałości mostuMeandrująca Łyna i pozostałości mostu

   Jeszcze do niedawna przez środek Spręcowa przechodziła droga krajowa 51 i wieś była rozjeżdżana przez coraz liczniejsze samochody. Dziś, gdy droga odsunęła się łukiem na wschód, wieś wyciszyła się i z uwagi na walory przyrodnicze jej okolic, Spręcowo może stać się atrakcyjną miejscowością wypoczynkową i turystyczną.

   Spręcowo w swojej ponad 650 letniej historii, jak wiele okolicznych miejscowości, było wielokrotnie niszczone i zasiedlane. Zasadźcami wsi byli Mikołaj i Hinczko Sprenzen – panowie pruscy, którzy dostali przywilej lokacyjny na 60 włókach. Pierwotnie wieś nazywała się Spigelberg, później od nazwiska zasadźców nazywano ją Sprencowo, Sprynżowo, a od roku 1879 Spręcowo.

Spręcowo - przystanek autobusowySpręcowo - przystanek autobusowy

     Na przełomie XVIII i XIX w. istniała tu szkoła elementarna, w której uczono po polsku. W latach 1888–1891 istniała tu biblioteka Towarzystwa Czytelni Ludowych, a w okresie międzywojennym działało koło Związku Polaków w Niemczech.

   Spręcowo ma układ przestrzenny typowej ulicówki z wieloma starymi domami z przełomu XIX i XX w. Domy mieszkalne są murowane, murowano-drewniane lub drewniane, kryte głównie dachówką. Kilka domów posiada jeszcze oryginalne wykończenia – drzwi, okna i okapy. Wieś posiada jedną kapliczkę przydrożną z 1887 r. (N 53,881088o; E 20,437179o).

Pomnikowa topolaPomnikowa topola

   Komunikacja publiczna jest bardzo dobra, gdyż zatrzymuje się tu większość autobusów kursujących pomiędzy Dywitami i Dobrym Miastem. Przystanek autobusowy znajduje się w centrum wsi (N 53,879807o; E 20,437682o). We wsi są dwa sklepy i szkoła podstawowa, która znajduję się przy drodze do Brąswałdu (N 53,875041o; E 20,439270o). Kilkadziesiąt metrów za szkołą, po lewej stronie drogi, rośnie szpaler okazałych wierzb.

   Przy głównej drodze, za ogrodzeniem na prywatnej posesji, rośnie topola o obwodzie 470 cm i wysokości 25 m, będąca pomnikiem przyrody (N 53,877990o; E 20,439645o).

Okazała wierzba przy drodze do BrąswałduOkazała wierzba przy
drodze do Brąswałdu

   Będąc w Spręcowie warto urządzić sobie wycieczkę nad Łynę. Trasa do Łyny o długości 2,66 km wiedzie lipowo-klonową aleją, brukowaną drobnym kamieniem. Mijamy po prawej stronie boisko sportowe, następnie droga prowadzi skrajem lasu, a potem przez las. Po drodze mijamy krzyż stalowy na podmurówce z 1932 roku (N 53,877246o; E 20,426887o), niefortunnie pomalowany na niebiesko. Las wzdłuż drogi najczęściej podmokły, wiosną żółci się kwiatami kaczeńców. Na błocie możemy spostrzec odciśnięte ślady saren, jeleni i dzików, istnieje również szansa spotkania łosia.

Kapliczka w SpręcowieKapliczka w Spręcowie

   Zbliżamy się do Łyny (N 53,878303o; E 20,402830o). Na rzece resztki pali z mostu, który się kiedyś tu znajdował i łączył drogę z Pistek z drogą biegnącą z Barkwedy w kierunku Cerkiewnika. Rysowana często na mniej dokładnych mapach droga przecinająca rzekę sugeruje istnienie mostu i myli turystów. Być może byłoby wskazane odbudowanie, jeżeli nie mostu to przynajmniej kładki umożliwiającej pieszym przedostanie się na drugi brzeg.

   W Spręcowie działa Klub Jeździecki Palmowski – Spręcowo 68. Miłośnicy jazdy konnej bliższe informacje mogą uzyskać pod numerem tel. (89) 512 01 89.

   Klasztor Sióstr Karmelitanek Bosych pod wezwaniem Trójcy Przenajświętszej i Bożej Rodzicielki znajduje się przy drodze krajowej 51 (N 53,867643o; E 20,448732o). Msza Św. odprawiana jest w każdą niedzielę o godz. 9.00, w dni powszednie o godz. 7.30. Klasztor istnieje od 1993 r, kiedy to grupa 8 sióstr rozpoczęła tu regularne życie zakonne.


Materiały nadesłane



  Do Spręcowa warto przyjechać, aby po nim pospacerować. Spręcowskie  trasy spacerowe można również pokonać rowerem, a przy dobrej pogodzie i pewności stanu ich nawierzchni również autem.

  Szczególnie atrakcyjna trasa prowadzi do Łyny. Od przystanku w kierunku zachodnim w dół przez las kamienista droga prowadzi (około 2,2 km) do nieistniejącego już mostu na Łynie, łączącego niegdyś Spręcowo z Pistkami. Warmiacy mówili, że to droga na Berlin. Przy drodze stoi krzyż z 1932 r. Droga obsadzona jest starymi lipami i klonami, drobny zabytkowy bruk znajduje się w dobrym stanie, pomimo dużego obciążenia ciężkim sprzętem leśnym. Jest to zasługą podłoża i wypełniającego szczeliny odpowiednio dobranego gruntu (dziś już tak nie umieją budować dróg - a szkoda).
Ta część wsi położona u podstawy skarpy znajduje się niżej niż wypływające z skarpy źródła.
Otaczający ją las jest podmokły, stąd polany kaczeńców i bogactwo innych roślin oraz możliwość spotkania w czasie spaceru dzików czy łosi.

  Droga w kierunku szkoły
- w prawo - obsadzona pięknymi starymi wierzbami droga, częściowo wyłożona płytami betonowymi, prowadzi do Brąswałdu;
-w lewo przez wiadukt - do Rozgit i dalej do Rożnowa.

  W lewo za szkołą przez wiadukt prowadzi droga asfaltowa, która po chwili przechodzi w szutrową. Jedziemy nią wzdłuż starego sadu, podziwiając piękny warmiński krajobraz. W dolinie otoczonej lasami wśród łąk i pól, ukazuje się nam malownicza wieś Rozgity. We wsi: kilka domów starych i bardzo dużo nowych. W centrum: 2 kapliczki i staw. Droga do Rożnowa (2km) prowadzi najpierw nawierzchnią z trylinki (prawie zabytek popeerlowski). Po prawej stronie na wyjeździe ze wsi na wysokiej skarpie stoi stary drewniany krzyż, prezentujący się malowniczo na tle nieba. W połowie odległości droga przechodzi najpierw w żużlową, a dalej w drobny bruk. Przez nowe osiedle dojeżdżamy do asfaltu i jedziemy prosto pod górkę, na drogę asfaltową, biegnącą przez Rożnowo. Urbanistyka wsi wskazuje, że jest to miejscowość o bardzo starym rodowodzie. Może ktoś z Państwa zna jej historię?

Autorzy przewodnika


  Na końcu wsi Spręcowo, przy nowym osiedlu, wystaje z lasu komin z żółtej cegły. Do 1945 r. znajdował się tam zakładzik pozyskiwania surowców z padłych zwierząt (skóry, kopyta, rogi, ścięgna, tłuszcz itp.)

Regionalista


Zdjęcia nadesłane

Pozostałości mostu na Łynie Pozostałości mostu na Łynie
Pozostałości mostu na Łynie Pozostałości mostu na Łynie
Pozostałości mostu na Łynie Pozostałości mostu na Łynie
Droga do nieistniejącego już mostu Droga do nieistniejącego już mostu
Fragment brukowanej nawierzchni drogi Fragment brukowanej nawierzchni drogi
Kwitnące przy drodze kaczeńce Kwitnące przy drodze kaczeńce
Kwitnące przy drodze kaczeńce Kwitnące przy drodze kaczeńce
Pomnikowa wierzba Pomnikowa wierzba
Pomnikowa wierzba Pomnikowa wierzba
Plan wsi Plan wsi
Warmińska zabudowa zagrodowa z XIX wieku w centrum wsi Warmińska zabudowa zagrodowa z XIX wieku w centrum wsi
Droga do Rozgit Droga do Rozgit